Risk Alma Testi: Atılgan mısınız, Temkinli mi?

Bazı insanlar bir işe atılmadan önce bütün ihtimalleri hesaplar, bazıları ise "bir denerim, olmazsa dönerim" diyerek yola çıkar. İkisi de doğrudur, ikisi de yanlış olabilir. Risk almak ne başlı başına bir erdemdir ne de bir kusur; asıl mesele hangi durumda ne kadar risk aldığınızı bilmektir. Aşağıdaki test, bu konuda kendinize dışarıdan bakmanız için hazırlandı. Bilimsel bir ölçüm değil, düşünmeyi kolaylaştıran bir ayna.

Soruları okurken "olmam gereken kişi" yerine son bir yılda gerçekten nasıl davrandığınızı düşünün. En yakın bulduğunuz seçeneğin harfini bir kenara not edin.

Test soruları

1. Hiç gitmediğiniz bir şehirde tatil planı yapıyorsunuz. A) Her şeyi önceden ayarlarım, sürprize yer bırakmam. B) Ana hatları planlarım, gerisini orada karar veririm. C) Bileti alırım, kalanı yolda halledilir.

2. İş yerinde daha önce yapmadığınız bir görev teklif ediliyor. A) Yapamazsam ne olur diye düşünür, çoğunlukla nazikçe geçerim. B) Kimlerden destek alabileceğimi öğrenip kabul ederim. C) Hemen evet derim, öğrenirim nasılsa.

3. Bir arkadaşınız birikiminizin bir kısmını yeni bir işe koymayı öneriyor. A) İlgilenmem, birikimim yerinde dursun. B) Kaybetmeyi göze alabileceğim küçük bir kısmıyla bakarım. C) Fikri beğenirsem ciddi bir pay ayırırım.

4. Uzun süredir sürdürdüğünüz bir rutinden sıkıldınız. A) Sıkılmak geçer, düzeni bozmam. B) Küçük bir değişiklik deneyip sonucuna bakarım. C) Baştan aşağı değiştiririm.

5. Kalabalık bir toplantıda kimsenin dile getirmediği bir itirazınız var. A) Sonra özel olarak söylerim, belki hiç söylemem. B) Uygun bir anı kollayıp yumuşatarak söylerim. C) Orada, olduğu gibi söylerim.

6. Bir karar sonrasında işler kötü gitti. A) Uzun süre kendimi sorgularım, bir daha benzerine girmem. B) Nerede yanlış yaptığımı çıkarır, dersle devam ederim. C) Olur böyle şeyler der, hemen bir sonrakine geçerim.

7. Yeni bir şey öğrenirken. A) Temeli tam oturmadan ilerlemem. B) Yaparak öğrenir, eksiği sonra kapatırım. C) Doğrudan en zor olanına girerim.

Sonuçlar

Çoğunlukla A: Temkinli planlayıcı. Ölçüp biçmeyi seversiniz ve bu sayede büyük hatalardan uzak kalırsınız. Çevrenizdekiler size güvenir, çünkü sözünüzü hesap ederek verirsiniz. Riskiniz kaçırılan fırsatlardır. Her ihtimali görmeye çalışmak, bir süre sonra hiçbir şeye başlamamanın kibar bir biçimine dönüşebilir. Size iyi gelecek alışkanlık, kaybetmeyi göze alabileceğiniz küçük bir "deneme payı" belirlemektir. Ayda bir kez, sonucu kestiremediğiniz küçük bir şeye evet demeyi deneyin.

Çoğunlukla B: Ölçülü deneyici. Riski tamamen reddetmiyor, ama kontrolsüz de bırakmıyorsunuz. Genellikle önce küçük bir adım atıp geri bildirime bakarsınız. Bu, uzun vadede en dayanıklı yaklaşımdır. Dikkat etmeniz gereken nokta, "biraz daha bekleyeyim" cümlesinin sizde bir savunma aracına dönüşmemesi. Bazı fırsatlar küçük adımlara bölünemez; orada net bir karar gerekir.

Çoğunlukla C: Atılgan. Harekete geçmek sizin için düşünmenin bir parçası. Çoğu insanın aylarca konuştuğu şeyi siz bir haftada denemiş olursunuz ve bu ciddi bir avantajdır. Zayıf noktanız geri dönüş maliyetini hesaplamamaktır. Atılmadan önce tek bir soruyu sormak sizi çok korur: "Bu iş kötü giderse en fazla ne kaybederim ve buna gerçekten dayanabilir miyim?" Cevap netse devam edin.

Puanın ötesinde

Bu üç profil sabit kişilik etiketleri değil. Çoğu insan para konusunda temkinli, sosyal ilişkilerde atılgan olabilir ya da tam tersi. Bu yüzden testi bir kez daha, yalnızca iş hayatınızı düşünerek çözmeyi deneyin; sonucun değiştiğini görmeniz muhtemel.

Sağlıklı bir risk ilişkisinin ölçüsü, kaç kez atladığınız değil, atladıktan sonra kendinizi nasıl toparladığınızdır. Kayıpla baş edebilen biri, daha isabetli riskler alır; çünkü korkunun gölgesi olmadan hesap yapabilir.

Risk konusunda en çok yanılttığımız nokta, riskin yalnızca hareket etmekle ilgili sanılmasıdır. Oysa hiçbir şey yapmamak da bir risktir ve çoğu zaman faturası daha geç geldiği için fark edilmez. Yıllarca aynı işte kalmak, hiç denenmemiş bir fikri rafta bırakmak ya da bir konuşmayı sürekli ertelemek de sonuçları olan kararlardır. Bu yüzden kendinize risk sorusunu sorarken iki tarafı birden değerlendirin: yaparsam ne kaybederim, yapmazsam ne kaçırırım?

Bir de riskin ölçeğini ayırmakta fayda var. Geri dönülebilir kararlarla geri dönülemez kararlar aynı özeni gerektirmez. Bir kursa yazılmak, bir şehirde bir ay kalmak, bir işi üç ay denemek geri dönülebilir adımlardır; bunlarda uzun uzun düşünmek zaman kaybıdır. Buna karşılık birikimin tamamını tek yere koymak ya da yıllardır kurduğunuz bir düzeni bir gecede bozmak geri dönüşü zor kararlardır. Enerjinizi ikinci gruba saklayın.